Polityka społeczna w Polsce. Kierunki rozwoju i najważniejsze wyzwania

Dodaj Typelka jako preferowane źródło w Google Nasze artykuły będą częściej pojawiać się w Twoich wynikach →

Polityka społeczna w Polsce ma kluczowe znaczenie dla polityków w kontekście wyborów, a dla społeczeństwa w kontekście poziomu życia i zamożności. Partie polityczne boją się tematów społecznych, bo można na nich więcej stracić niż zyskać.

---

Polityka społeczna. Czym ona jest?

Zanim jednak nakreślimy obecną politykę społeczną nad Wisłą i pokażemy możliwe kierunki, trzeba na chwilę zatrzymać się przy samej definicji polityki społecznej, by dobrze zrozumie jej zadania. Na politykę społeczną składają się bowiem wszystkie zadania i działania przede wszystkim państwa, które kształtują warunki życia, pracy obywateli, rozwiązują ich największe problemy i zaspokajają potrzeby społeczne.

Encyklopedia PWN podaję taką oto definicję polityki społecznej: “To działalność państwa i in. organizacji w dziedzinie kształtowania warunków życia i pracy ludzi oraz stosunków społecznych, mająca na celu m.in. zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego, zaspokajanie potrzeb wyższego rzędu, zapewnienie ładu społecznego. Polityka społeczna jako dziedzina działalności państwa (państwowa polityka społeczna) może być realizowana przez różne polityki szczegółowe.”

Jakie są cele polityki społecznej w Polsce?

Okres PRL mocno wpłynął na polskie społeczeństwo i ukierunkował politykę społeczną w końcówce XX wieku oraz na początku XXI wieku. Polskie społeczeństwo musiało najpierw przyzwyczaić się do kapitalistycznego świata, do gospodarki wolnorynkowej, a obecnie chce konkurować z innymi. Wobec tego polityka społeczna w Polsce musiała zostać dopasowana do tych oczekiwań. Obecnie jednak to nie bezrobocie, rynek pracy, czy dostęp do nauki jest głównym problemem społecznym.

Starzejące się społeczeństwo oraz wszelkie związane z tym konsekwencje stają się kluczową sprawą. Podobnie, jak kwestie bezpieczeństwa od momentu zbrojnego ataku Rosji na Ukrainę, czyli naszego wschodniego sąsiada oraz napływ imigrantów. Gdybyśmy jednak mieli skupić się na najważniejszych celach polityki społecznej w Polsce, to na pewno wymienilibyśmy:

• zapewnienie bezpieczeństwa socjalnego obywateli
• wyrównywanie szans życiowych
• wspieranie rodzin
• ochrona najsłabszych jednostek społecznych, chorych i będących w trudnej sytuacji społecznej
• integracja społeczna
• odpływ ludzi ze wsi do miast i aglomeracji

Co zaliczamy do polityki społecznej?

Polityka społeczna jest więc dość szerokim pojęciem i można rozróżniać wiele jej rozdziałów, którymi zajmują się odpowiedni jednostki. Jakie konkretne kierunki polityki społecznej możemy rozróżniać?

• Polityka rodzinna – zajmuje się wsparciem rodzin na wielu płaszczyznach, od finansowych, przez prawne, jak i po zawodowe
• Polityka pracy/zatrudnienia – skupia się na powstawaniu nowych miejsc pracy, dostosowywaniu edukacji i szkoleń do potrzeb rynku pracy oraz na walce z bezrobociem. Polityka pracy to również dbanie o godne warunki zatrudnienia.
• Polityka mieszkaniowa – głównym tematem jest zapewnienie dostępności mieszkań, zwłaszcza dla młodych i młodych rodzin oraz mieszkalnictwa socjalnego
• Polityka ochrony zdrowia – dba o powszechny dostęp do służby zdrowia oraz o warunki otrzymania pomocy medycznej każdego z obywateli
• Polityka opieki społecznej – pomoc materialna i niematerialna dla osób będących w trudnej sytuacji życiowej
• Polityka zabezpieczenia społecznego – w tym określeniu zawiera się system emerytalny, rentowy oraz ubezpieczenia społeczne
• Polityka senioralna – zajmująca się problemami osób starszych, często będących osobami samotnymi
• Polityka przeciwko wykluczeniom – pomaga osobom z niepełnosprawnościami, bezdomnym, czy też migrantów
• Polityka ochrony środowiska – obejmuje wszelkie działania na rzecz ochrony przyrody i zapobiegania degradacji środowiska. 
• Polityka ochrony zwierząt – ochronie zwierząt i zapewnieniu im odpowiednich warunków życia

---

---

Polityka społeczna w Polsce. Kto o niej decyduje?

Ważnym pytaniem, które też nakreśli krajobraz związany z polityką społeczną w Polsce jest to, kto na nią wpływa, kto ją modyfikuje? Przede wszystkim władza, ale nie tylko. W Polsce to rząd, czyli rada ministrów przygotowuje projekty ustaw i rozporządzeń dot. polityki społecznej oraz je realizuje. Z kolei parlament uchwala ustawy, będące fundamentem prawnym dla polityki społecznej. Również samorządy terytorialne wpływają na nią, gdyż odpowiadają za realizację zadań na poziomie regionalnym i lokalnym. Z kolei partie polityczne formują i argumentują postulaty dot. polityki społecznej.

To jednak nie wszystko, bo również i inne podmioty mogą kształtować politykę społeczną. Organizacje pozarządowe uczestniczą w procesie konsultacji społecznych, mają prawo do zgłaszania inicjatyw oraz prowadzą różne działania z zakresu polityki społecznej. Sami obywatele również na nią mogą wpływać. Kiedy? Np. poprzez udział w wyborach i opowiadanie się za konkretnymi partiami z konkretnymi postulatami. Obywatele biorą udział w inicjatywach lokalnych oraz w dialogu społecznym.

Polityka społeczna w Polsce. Lista programów

Polska polityka społeczna niejako słynie w ostatnich latach z programów, które mają też inklinacje dot. polityki gospodarczej. W ramach polityki społecznej pierwszym na myśl przychodzi dawny program 500+, który obecnie występuję pod nazwą Rodzina 800+. O nim za chwilę. Ale w kontekście polityki społecznej mieliśmy i mamy do czynienia z wieloma innymi, czasem mniej znanymi programami, które są ciekawe w kontekście wszystkich państw Unii Europejskiej. Dotyczą one opieki zdrowotnej, wykluczenia społecznego, spraw socjalnych, czy edukacji. Głównym celem jest z jednej strony poprawa sytuacji materialnej, ale z innej otwarcie nowych możliwości pomocy.

Rodzina 800+ (kiedyś 500+)

Najbardziej znany program, dzięki któremu mocno zyskała partia Prawa i Sprawiedliwości. Efektu w postaci wzrostu dzietności nie przyniósł, ale trudno też nie zauważyć poprawę materialną wielu rodzin wielodzietnych oraz samych dzieci. Jeszcze jako 500+ program ten wszedł w życie dokładnie 1 kwietnia 2016 Był to sztandarowy program w ramach polityki społecznej. 800+ (a do 2024 roku 500+) to program polegający na comiesięcznym wypłacaniu rodzinom określonej sumy pieniędzy. Prawo do świadczenia w ramach programu Rodzina 800+ przysługuje każdemu, kto wychowuje dziecko i nie podlega opodatkowaniu. Jedyną formalnością jest złożenie odpowiedniego wniosku w odpowiednim czasie

Senior+

Ten program z kolei skierowany jest w stronę najstarszych członków społeczeństwa. To wieloletni program rządowy, który ma za zadanie wspieranie tworzenie i funkcjonowania Dziennych Domów “Senior+” oraz Klubów “Sernior+”. Program ma na celu aktywizację osób starszych, zapewniając im możliwość uczestnictwa w różnorodnych zajęciach kulturalnych, rekreacyjnych i edukacyjnych. Na czym on polega? Gminy, powiaty, samorządy województw, mogą ubiegać się o dofinansowanie na tworzenie i wyposażenie placówek typu “Senior+”. Program przewiduje dofinansowanie do 80% kosztów utworzenia i wyposażenia placówek, z limitem do 400 tys. zł dla Dziennego Domu i 200 tys. zł dla Klubu. Z kolei program “Aktywni+” to kolejny program rządowy, który uzupełnia działania “Senior+”, skupiając się na zwiększeniu ogólnego uczestnictwa osób starszych w życiu społecznym. W ramach programu “Aktywni+” przeznaczono 40 mln złotych rocznie.

Dobry start

Ten program skierowany jest w konkretną grupę dzieci, a mianowicie dzieci szkolnych. Program “dobry start” to 300 zł jednorazowego wsparcia dla wszystkich uczniów rozpoczynających rok szkolny. Rodziny otrzymają wsparcie bez względu na osiągany dochód. Świadczenie dobry start przysługuje raz w roku na rozpoczynające rok szkolny dzieci do ukończenia: 20 roku życia lub 24 roku życia (w przypadku dzieci z orzeczeniem o niepełnosprawności).

---