
Inflacja jest z nami cały czas, a gdy rośnie staje się powodem dyskusji, a często narzekań. Nic dziwnego, bo rosnąca inflacja to rosnące ceny. Warto jednak dokładnie dowiedzieć się czym jest inflacja i jak się nią oblicza.
Inflacja jest bardzo ważnym wskaźnikiem dla gospodarki, jak i dla “zwykłych” obywateli, mówi bowiem o zmianach cen towarów, jest powiązana ze stanem gospodarki, nastrojami konsumentów i cenami głównych surowców. Inflacja jest obliczana w jeden, ustalony sposób, a do publicznej wiadomości podawana jest każdego miesiąca. Można więc porównywać ją miesiąc do miesiąca lub też rok do roku. Czym w ogóle jest inflacja.
W encyklopedii znajdziemy taką definicję:
Inflacja to proces wzrostu przeciętnego poziomu cen w gospodarce. Skutkiem tego procesu jest spadek siły nabywczej pieniądza krajowego”. Inflacja to proces, pokazujący wzrost cen i tym samym spadek siły nabywczej pieniądza. W danym roku za tę samą kwotę możemy po prostu kupić mniej niż kilka miesięcy czy lat wcześniej.
Ważnym aspektem jest sposób obliczanie comiesięcznej i rocznej inflacji. Jest to wskaźnik CPI, czyli Consumer Price Index. Obliczania poziomu inflacji w Polsce dokonuje Główny Urząd Statystyczny. Inflację oblicza się na podstawia zmian koszyka konsumpcyjnego, czyli najważniejszych towarów dla gospodarstw domowych.
Na podstawie informacji GUS Narodowy Bank Polski wyznacza cztery miary inflacji bazowej:
Inflacja bazowa to inna nazwa skorygowanej inflacji konsumenckiej. W przeciwieństwie do inflacji konsumenckiej usuwane są najbardziej niestabilne elementy koszyka.
Inflacja może mieć różne przyczyny. Przede wszystkim wpływa na nią wzrost kosztów produkcji towarów i usług. Jeśli one się zwiększają, to producenci muszą je “przerzucić” na konsumentów, czyli po prostu podnieść ceny. Z kolei wzrost kosztów produkcji wynikać może m.in. z rosnących cen surowców, wynagrodzeń dla pracowników, czy też cen energii. To również w dużym stopniu wpływa na zmiany poziomu inflacji. Swój udział w niej ma także poziom bezrobocia w Polsce.
Inflacja może też rosnąć poprzez wzrostu popytu na towary i usługi. Gdy popyt jest wyższy niż podaż, to prowadzi to do wzrostu cen, a te bezpośrednio przekładają się na trend wzrostowy inflacji. Inflacja może też wynikać z polityki monetarnej państwa. Jeśli do obrotu wprowadzono za dużo pieniędzy, które trafiają do gospodarki może to prowadzić do wzrostu cen towarów i usług.
Przy omawianiu zagadnienia jak obliczana jest inflacja wspominaliśmy o koszyku inflacyjnym. W tym miejscu warto wspomnieć czym jest ów koszyk inflacyjny. To po prostu system wag wykorzystywany do obliczeń.
Co ważne, GUS co jakiś czas modyfikuje i aktualizuje koszyk inflacyjny. W 2024 roku została dokonana ostatnia modyfikacja. Wzrósł m. in. udział wydatków w zakresie użytkowania mieszkania lub domu i nośników energii, żywności i napojów bezalkoholowych, restauracji i hoteli oraz rekreacji i kultury.
Jak wygląda aktualny koszyk inflacyjny CPI i udział procentowy?
Najświeższe dane mamy za sierpień 2026. Tak więc w ostatnim wakacyjnym miesiącu inflacja wyniosła 3,4% rok do roku. Oznacza to wzrost z poziomu 3,0% w lipcu 2026. Prognozuje się, że we wrześniu inflacja może wzrosnąć do poziomu 4,2 proc. w stosunku do sierpniowych 3,4 proc. Główną przyczyną ma być gwałtowny wzrost cen paliw.
W ostatnim czasie inflacja w Polsce była na zdecydowanie wyższym poziomie niż obecnie. W okresie od marca 2022 do lata 2023 przekraczała 10%. Najwyższa inflacja w ostatnim czasie miała miejsce w lutym 2023 roku i wynosiła 18,4%. A jak przedstawia się ostatni rok pod względem inflacyjnym w naszym kraju?
Skoro wspomnieliśmy o najwyższej inflacji, to w wolnej Polsce najtrudniejsze były wczesne lata 90. W 1991 roku wynosiła ona 70,3%, a jeszcze w 1994 roku wynosiła 32,2%.
W sierpniu2026 inflacja i CPI było na poziomie 3,4%
Najwyższa inflacja w 2025 roku miała miejsce w styczniu i wyniosła 5,3%.