Limit dorabiania do emerytury: ile można dorobić bez utraty świadczenia?

Dodaj Typelka jako preferowane źródło w Google Nasze artykuły będą częściej pojawiać się w Twoich wynikach →

Osiągnięcie wieku emerytalnego to dla wielu główny cel zawodowy, ale i… zagwozdka. Bo nie zawsze emerytura jest wystarczająca. Ile można dorobić na emeryturze?

---

Ile można dorobić na emeryturze?

Osiągnięcie wieku emerytalnego jawi się jako świetny etap w życiu. Oto bowiem przestaje się pracować, a te lata, które na tę pracę się poświęciło, gwarantują comiesięczną “pensję” wypłacaną przez ZUS – czyli Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Nie zawsze jest ona jednak satysfakcjonująca – z różnych rzecz jasna względów. A czasami po prostu świeżo upieczony emeryt, przyzwyczajony do ciągłego zatrudnienia, chce iść do dalszej pracy, aby “nie nudzić się w domu”. To zawsze rodzi pytania: ile można dorobić na emeryturze? Czy można to w ogóle legalnie robić?

Zarówno emeryci, jak i renciści, mają możliwość dorabiania. Polski ustawodawca określa jednak limity, których pracujący emeryt nie może przekroczyć. Mowa w tym kontekście o kwocie progowej, będącej powiązaną z możliwym zmniejszeniem bądź zawieszeniem emerytury przez ZUS. Kwotę progową ustala Zakład Ubezpieczeń Społecznych na podstawie danych Głównego Urzędu Statystycznego (GUS) dotyczących wysokości średniego wynagrodzenia brutto. Co ważne, to że limity tego, ile można dorobić na emeryturze, zmieniają się co trzy miesiące. Co podstawowego trzeba wiedzieć na ten temat?

• Obecny okres dotyczy 1 września – 30 listopada 2026 roku. 
• Pierwszy próg przychodów wynosi 70 procent przeciętnego wynagrodzenia, tj. 6 463 zł
• Drugi próg to 130 procent – 12 003 zł
• Przy przekroczeniu pierwszego progu świadczenie zostanie zmniejszone, a przy przekroczeniu drugiego – zawieszone

Kogo dotyczy limit dorabiania do emerytury?

Nie jest też tak, że limit dorabiania do emerytury jest jednolity i dotyczy wszystkich po równo. Należy bowiem rozróżnić zawieszenie emerytury przez osobę po osiągnięciu wieku emerytalnego oraz przez taką, która tego ustawowego wieku jeszcze nie osiągnęła. 

Emeryt po osiągnięciu wieku emerytalnego

Kwestię tego, ile można zarobić na emeryturze, należy zacząć od przypomnienia, że ustawowy wiek emerytalny w przypadku kobiet wynosi 60 lat, a mężczyzn – 65 lat (choć kiedyś może zostać zrównany bądź podniesiony). Gdy obywatel osiągnie tę granicę, może zarabiać, będąc na emeryturze (bądź rencie), bez żadnych limitów. Warto też przypomnieć, że w kontekście braku ograniczeń należy również wymienić osoby mające prawo do emerytury częściowej. Tak więc ile może dorobić emeryt po osiągnięciu wieku emerytalnego? Nie ma limitu.

Wcześniejsza emerytura, a praca

Sytuacja zmienia się wówczas, gdy mowa o osobie, która nie osiągnęłą jeszcze wieku emerytalnego. W kontekście wcześniejszej emerytury a pracy trzeba pilnować progów i mieć świadomość ich istnienia oraz obowiązywania.

Progi zarobków: 70 i 130 procent przeciętnego wynagrodzenia

Najważniejszym zagadnieniem dla osób przed wiekiem emerytalnym są granice związane z 70 i 130 procentami przeciętnego wynagrodzenia. Za obecny kwartał wynosi ono 9233 zł (oczywiście brutto), co oznacza, że pierwszy limit objawia się kwotą 6463 zł, a drugi – 12 003. W tym kontekście nie chodzi o waloryzację emerytur.

Sedno sprawy jest takie, że w przypadku gdy przychód takiego seniora (przed wiekiem emerytalnym) przekracza 70 procent przeciętnego wynagrodzenia (czyli 6463 zł brutto), to świadczenia emerytalne w danym miesiącu zostaną zmniejszone o określony poziom.

Z kolei jeśli miesięczny przychód seniora przekroczy 130 procent przeciętnego wynagrodzenia wyliczonego przez GUS (czyli pułap 12 003 zł), nastąpi automatycznie zawieszenie emerytury przez ZUS. Są na to oczywiście określone procedury, które jasno opisuje ustawodawca.

Co się dzieje po przekroczeniu limitu?

Gdy słyszy się o “przekroczeniu limitu”, zazwyczaj nie kojarzy się w takiej sytuacji nic przyjemnego. W kontekście emerytalnym chodzi jednak o tak duży przychód poza emerytalny, że ten emerytalny musi zostać przeanalizowany przez ZUS. Wtedy w grę wchodzą dwie opcje: 

1. zmniejszenie emerytury
2. zawieszenie jej wypłaty

Zmniejszenie emerytury

W relacji wcześniejsza emerytura a praca kluczowe jest to, że decydując się na jej wybór przed osiągnięciem wieku emerytalnego, obywatele muszą liczyć się z limitami – albo 70 albo 130 procent przeciętnego wynagrodzenia, które na konkretny kwartał podaje Główny Urząd Statystyczny. Przekroczenie progu 70 procent oznacza zmniejszenie emerytury. To, jak duże będzie ów zmniejszenie, zależy od wysokości przekroczenia.

Przychód brutto, o którym mowa, może dotyczyć różnych jego źródeł, np. umowa o pracę, zlecenie, członkostwo w radzie nadzorczej, praca zagranicą itp. W takiej sytuacji oczywiście trzeba oczywiście być w kontakcie z ZUS-em i ustalić pewne formalności. Konieczne będzie wypełnienie EROP – czyli oświadczenia o osiąganiu przychodu, którego wzór można pobrać za darmo ze strony internetowej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.

Zawieszenie wypłaty świadczenia

Inaczej mają się sprawy w sytuacji, gdy przychód seniora pobierającego wczesną emeryturę przekracza 130 procent średniego wynagrodzenia. Wówczas dochodzi do zawieszenia wypłaty emerytury – całkowitego. Dopóki miesięczny przychód nie spadnie poniżej 130 procent, nie ma możliwości korzystania ze świadczenia. Także i w tym przypadku, gdy zmienia się sytuacja obywatela, konieczne jest złożenie EROP. Tak jak w każdej sytuacji, w razie wszelkich pytań i wątpliwości najlepiej skontaktować się z odpowiednim oddziałem ZUS-u.

Jak rozliczyć zarobki z ZUS?

Najogólniej rzecz ujmując, by wiedzieć, ile można dorobić do emerytury, trzeba wpierw rozliczyć się z Zakładem Ubezpieczeń Społecznych. Co do zasady jednak tyczy się do tych osób, które nie osiągnęły jeszcze wieku emerytalnego. Mężczyźni po 65. roku życia i kobiety po 60. roku życia rozliczać się z ZUS-em (zazwyczaj) nie muszą, bo mogą dorabiać bez limitów i ograniczeń.

W tym kontekście wskazuje się, że jak najszybciej od momentu podjęcia pracy należy złożyć oświadczenie o osiąganiu przychodu (tzw. EROP). Dodatkowo corocznie do końca lutego trzeba dokonać właściwego rozliczenia przychodów za poprzedni rok kalendarzowy. Trzeba powołać się na określoną umowę czy wykonywaną działalność (oświadczenie lub zaświadczenie), najlepiej przychody podzielić sobie na poszczególne miesiące. Na tej podstawie dokonuje się ocena, w jakim progu znajduje się obywatel i czy tyczą się go zmniejszenia bądź zawieszenia wypłaty emerytury.

Dorabianie do renty a dorabianie do emerytury: czym się różni?

Pod wieloma względami dorabianie do renty i dorabianie emerytury działa podobnie. W obu przypadkach funkcjonują progi zarobkowe 70 i 130 procent, należy zadbać o podobne formalności (np. EROP). Kluczowa różnica dotyczy kwestia zmniejszenia świadczenia. W kontekście rentowym jest ono mniejsze niż w emerytalnym.

• renta z tytułu częściowej niezdolności do pracy może być zmniejszona o maksymalnie 742 zł
• renta rodzinna dla jednej osoby może być zmniejszona o 841 zł

---