WHO. Kluczowe wyzwania i reformy dla przyszłości zdrowia publicznego

Dodaj Typelka jako preferowane źródło w Google Nasze artykuły będą częściej pojawiać się w Twoich wynikach →

WHO stoi dziś przed koniecznością głębokich reform, by skuteczniej reagować na nowe zagrożenia zdrowotne i budować odporniejsze systemy opieki na całym świecie.

---

Zmieniające się realia geopolityczne, rosnące nierówności w dostępie do opieki zdrowotnej i zagrożenia klimatyczne stawiają przed organizacją nowe wyzwania. Światowa organizacja zdrowia musi nie tylko reagować na kryzysy, ale także tworzyć długofalowe strategie wzmacniania systemów zdrowia publicznego.

Co to jest WHO?

Światowa organizacja zdrowia, czyli WHO (World Health Organization), to wyspecjalizowana agenda działająca w ramach systemu Narodów Zjednoczonych. Jej celem jest zapewnianie wszystkim ludziom najwyższego możliwego poziomu zdrowia. WHO odpowiada za tworzenie globalnych standardów zdrowotnych, monitoruje tendencje zdrowotne i reaguje na zagrożenia w zakresie zdrowia publicznego. Siedzibą organizacji jest Genewa, a jej działania obejmują zarówno rozwinięte, jak i rozwijające się państwa.

Czym zajmuje się WHO?

Główne zadania WHO to m.in. ocenianie tendencji zdrowotnych, wspieranie rozwoju polityk zdrowotnych, ustalanie norm dotyczących jakości żywności i składu lekarstw, a także rozprowadzanie bezpiecznych szczepionek w sytuacjach kryzysowych. Organizacja współpracuje z krajami członkowskimi przy opracowywaniu standardów profilaktyki, promocji zdrowia i zarządzania epidemiami. WHO monitoruje choroby zakaźne i niezakaźne oraz wspiera działania na rzecz ograniczenia globalnych nierówności zdrowotnych. Zapewnia wsparcie krajom w budowaniu odporności systemów opieki zdrowotnej i przeciwdziałaniu skutkom zmian klimatu. W niektórych krajach, takich jak Polska, zalecenia WHO dotyczą również problemów demograficznych, w tym wyzwań związanych z malejącą dzietnością w Polsce.

WHO. Historia organizacji

Organizacja została powołana do życia 7 kwietnia 1948 roku. WHO powstała jako odpowiedź na potrzebę skoordynowanych działań po doświadczeniach II wojny światowej. Od tamtego czasu uczestniczyła w zwalczaniu epidemii ospy prawdziwej, HIV/AIDS, SARS czy grypy H1N1. W czasie pandemii COVID-19 odegrała kluczową rolę w rozprowadzaniu szczepionek i tworzeniu wytycznych sanitarnych. Organizacja dąży do ciągłego udoskonalania metod zapobiegania chorobom i wzmacniania opieki zdrowotnej w krajach o niskich dochodach. Finansowanie pochodzi głównie ze składek państw członkowskich, które – w odróżnieniu od krajowej składki zdrowotnej – nie są pobierane bezpośrednio od obywateli, lecz opłacane przez rządy.

---

---

Kto stoi na czele WHO?

Na czele WHO stoi dyrektor generalny wybierany przez światowe zgromadzenie zdrowia. Funkcję tę od 2017 roku pełni dr Tedros Adhanom Ghebreyesus. Dyrektor generalny zarządza sekretariatem WHO, realizuje decyzje rady wykonawczej i reprezentuje organizację na arenie międzynarodowej. Rola ta obejmuje również nadzór nad wdrażaniem norm zdrowotnych, koordynowanie działań kryzysowych i rozwijanie polityki zdrowotnej we współpracy z przedstawicielami państw członkowskich. WHO, za swoje zasługi w zwalczaniu chorób zakaźnych i działania na rzecz zdrowia publicznego, była w przeszłości wielokrotnie wymieniana w kontekście Nagrody Nobla.

Państwa należące do WHO

Obecnie do WHO należy 193 państwa członkowskich, w tym wszystkie kraje Unii Europejskiej. Każde z nich aktywnie uczestniczy w pracach organizacji. Najważniejszym organem decyzyjnym WHO jest światowe zgromadzenie zdrowia, które spotyka się co roku, by ustalać strategię działania i kierunki współpracy. Rada wykonawcza, złożona z 34 ekspertów nominowanych przez państwa członkowskie, odpowiada za przygotowanie i wdrażanie decyzji zgromadzenia. WHO wspiera państwa w tworzeniu polityk zdrowotnych, reagowaniu na sytuacje kryzysowe i ustalaniu norm międzynarodowych. Takie mechanizmy pozwalają organizacji skutecznie oceniać tendencje zdrowotne i koordynować działania w skali globalnej.

W styczniu 2026 roku oficjalnie z WHO wycofały się Stany Zjednoczone, a proces ten trwał dwanaście miesięcy/ Decyzję taką podjął prezydent USA Donald Trump, który zarzucił WHO brak niezależności, uleganie naciskom politycznym oraz obciążanie finansowe USA. Stany Zjednoczone były największym sponsorem organizacji/

Czy Polska należy do WHO?

Polska jest członkiem WHO od 1948 roku. Ministerstwo Zdrowia aktywnie uczestniczy w pracach organizacji, delegując ekspertów do grup roboczych i konsultując zalecenia organizacji przy tworzeniu polityki zdrowotnej. Polska korzysta z dokumentów i standardów WHO przy ocenie jakości żywności, ustalaniu składu lekarstw, analizie zagadnień dotyczących in vitro oraz wdrażaniu programów zdrowia publicznego.

W czasie pandemii COVID-19 kraj opierał się na rekomendacjach WHO dotyczących rozprowadzania szczepionek oraz organizacji działań profilaktycznych. Polska wspiera również działania WHO poprzez finansowanie wybranych inicjatyw oraz dzielenie się doświadczeniami z reform systemu ochrony zdrowia. Członkostwo w WHO daje dostęp do globalnych danych i umożliwia szybsze reagowanie na zagrożenia.