Trzynasta emerytura: komu przysługuje, ile wynosi?

Trzynasta emerytura to dodatkowe roczne świadczenie pieniężne wypłacane raz w roku uprawnionym emerytom i rencistom. Komu przysługuje trzynasta emerytura i kiedy trzynasta emerytura trafia do seniorów? Co jeszcze warto wiedzieć o tym świadczeniu i jaka jest jego wysokość w 2026 roku? Zebraliśmy najważniejsze informacje.

Czym jest trzynasta emerytura?

Trzynasta emerytura to zgodnie z przepisami dodatkowe roczne świadczenie pieniężne wypłacane raz w roku emerytom i rencistom w Polsce. Jako dodatkowe świadczenie socjalne ma wspierać finansowo seniorów oraz osoby niezdolne do podjęcia pracy zarobkowej, łagodząc niedogodności związane z rosnącymi kosztami życia. Tzw. trzynastka przysługuje każdej uprawnionej osobie w takiej samej wysokości niezależnie od tego, jaka jest podstawa świadczenia emerytalnego lub rentowego.

Trzynastą emeryturę wprowadzono w 2019 roku na mocy Ustawy z dnia 4 kwietnia 2019 r. o jednorazowym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów w 2019 roku w ramach programu Emerytura Plus. Rok później na mocy Ustawy z dnia 9 stycznia 2020 r. o dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów, popularna trzynastka stała się stałym, corocznym świadczeniem.

Komu przysługuje trzynasta emerytura?

Co do zasady, trzynasta emerytura przysługuje wszystkim osobom, które na dzień 31 marca danego roku posiadają prawo do wypłaty jednego z długoterminowych świadczeń emerytalno-rentowych. Aby ją uzyskać, nie trzeba składać dodatkowych wniosków czy deklaracji. Świadczenie to przyznawane jest z automatu przez odpowiednią instytucję, np. ZUS, KRUS lub zakłady emerytalne MSWiA i MON.

Aby doszło do wypłaty trzynastki, osoba musi mieć prawo do świadczenia 31 marca danego roku. Np. musi ona osiągnąć wiek emerytalny (dla emerytur). Jeżeli jednak świadczenie długoterminowe zostanie zawieszone z dowolnej przyczyny, np. po przekroczeniu limitu zarobkowego na emeryturze, to trzynastka nie jest wypłacana automatycznie.

Osoba, która ma prawo do więcej niż jednego świadczenia, nie otrzymuje kilku trzynastek. Przysługuje jej jedno dodatkowe roczne świadczenie pieniężne.

Świadczenia, które nie dają prawa do wypłaty

W katalogu świadczeń niedających prawa do wypłaty trzynastej emerytury znajdują się przede wszystkim zasiłki krótkoterminowe i wypłacane w ramach pomocy społecznej, w tym:

• zasiłki chorobowe, macierzyńskie i opiekuńcze,
• zasiłki z pomocy społecznej,
• świadczenie rehabilitacyjne,
• świadczenie wspierające.

Ponadto trzynasta emerytura nie przysługuje osobom pobierającym określone świadczenia kapitałowe, resortowe i sportowe. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, prawa do otrzymania tego świadczenia nie dają:

• uposażenie w stanie spoczynku dla sędziów i prokuratorów,
• emerytura olimpijska za wybitne osiągnięcia sportowe,
• świadczenie honorowe z tytułu ukończenia 100 lat,
• wszelkie świadczenia zawieszone lub wstrzymane, mimo zakwalifikowania ich do wypłaty trzynastki.

WAŻNE: Jeśli sportowiec lub stulatek pobiera równolegle standardową, wypracowaną emeryturę powszechną z ZUS, otrzyma trzynastkę z tytułu tej właśnie emerytury.

Ile wynosi 13. emerytura?

W 2026 roku trzynasta emerytura wynosi 1978,49 zł, co daje ok. 1563–1800 zł w zależności od indywidualnej sytuacji świadczeniobiorcy i zasad opodatkowania. Wysokość trzynastej emerytury jest identyczna dla każdego seniora, jednak kwota otrzymywana na rękę różni się zależnie od wysokości pobieranego na co dzień świadczenia podstawowego, co przekłada się na obowiązek podatkowy. Wyższą kwotę „na rękę” otrzymują osoby z najniższymi emeryturami bazowymi.

Wysokość trzynastej emerytury nie jest ustalana uznaniowo ani przypadkowo. Zgodnie z ustawą zależy ona przede wszystkim od wskaźnika corocznej, marcowej waloryzacji emerytur i rent. Wskaźnik ten jest obliczany na podstawie średniorocznej inflacji oraz realnego wzrostu przeciętnego wynagrodzenia.

Prognozy na 2027 rok wskazują na wzrost trzynastej emerytury o około 3,96% z 1978,49 zł brutto do poziomu 2056,84 zł brutto. To szacunkowe obliczenia, które nie zostały jeszcze oficjalnie potwierdzone.

Kiedy jest wypłacana trzynasta emerytura?

Trzynasta emerytura jest wypłacana raz w roku wraz z regularnym, kwietniowym świadczeniem emerytalno-rentowym. Świadczeniobiorca otrzymuje jeden łączny przelew zawierający podstawową emeryturę oraz trzynastkę. Wyjątek od tej reguły stanowią osoby pobierające świadczenia przedemerytalne. Ta grupa trzynastą emeryturę otrzymuje w maju. Konkretny dzień miesiąca, w którym nastąpi przelew, może się różnić. ZUS realizuje przelewy i przekazy pocztowe w sześciu stałych terminach: 1., 6., 10., 15., 20. oraz 25. dnia.

Osoby mieszkające w Polsce mogą otrzymywać emeryturę również za pośrednictwem przekazu pocztowego. Wówczas listonosz dostarcza im w ramach jednej przesyłki nie tylko bazową emeryturę, ale też przyznaną trzynastkę. Uprawnione osoby mieszkające na co dzień za granicą mogą otrzymywać emeryturę i trzynastkę tylko w formie bezgotówkowej na wskazany rachunek bankowy (polski lub zagraniczny).

13., a 14. emerytura: kluczowe różnice

Najważniejszą różnicą pomiędzy trzynastą a czternastą emeryturą jest to, że pierwsza przyznawana jest każdej uprawnionej osobie, a druga w zależności od spełnienia kryterium dochodowego. W 2026 roku próg wynosi 2900 zł brutto. Czternastka wypłacana jest według zasady „złotówka za złotówkę”. Oznacza to, że po przekroczeniu progu dochodowego, np. o 200 zł, przysługuje czternasta emerytura pomniejszona o 200 zł brutto.

Podstawowe różnice i informacje dotyczące trzynastej i czternastej emerytury przedstawia poniższa tabela.

Docelowo oba świadczenia, zarówno trzynastka, jak i czternastka, mają za zadanie wesprzeć finansowo osoby starsze oraz rencistów, poprawiając ich domowy budżet. To forma wsparcia ze strony państwa w związku z rosnącymi kosztami życia i trudnościami finansowymi części świadczeniobiorców.