
Seriale animowane dla dorosłych to dziś prężnie rozwijająca się gałąź przemysłu filmowego, która za pomocą satyry, dramatu i czarnego humoru komentuje otaczającą rzeczywistość.
Animacja przez dekady była mylnie utożsamiana wyłącznie z rozrywką dla dzieci. Kolorowe postacie i uproszczona kreska kojarzyły się z bajkami emitowanymi w porannych pasmach telewizyjnych. Jednak od co najmniej trzech dekad gatunek ten przeżywa prawdziwy renesans, udowadniając, że jest potężnym medium do opowiadania złożonych, odważnych i kontrowersyjnych historii skierowanych do dojrzałego widza. Animacje dla dorosłych komentuje otaczającą nas rzeczywistość w sposób, na jaki często nie mogą sobie pozwolić produkcje aktorskie. Poniższe zestawienie to subiektywny przegląd tytułów, które zdefiniowały i wciąż kształtują ten fascynujący nurt.
Zanim na ekranach pojawiły się produkcje szokujące wulgarnością i dosłownością, ktoś musiał udowodnić, że animacja w ogóle może być prime-time’owym hitem. Tą produkcją byli The Simpsons. Stworzony przez Matta Groeninga serial, który zadebiutował w 1989 roku, jest absolutnym fundamentem współczesnej animacji. Serial zrewolucjonizował telewizję, pokazując, że kreskówka może być nośnikiem inteligentnej, wielopoziomowej satyry na amerykańskie społeczeństwo, styl życia, politykę i popkulturę. Opowiada o perypetiach rodziny ze Springfield, a w tle przewiduje przyszłość… Kryzys finansowy, Wygrana Donalda Trumpa, Epidemia, Podróż bogaczy łodzią podwodną i problem z tlenem, to wszystko wydarzyło się w serialu, a później w rzeczywistości!
Choć dziś The Simpsons mogą wydawać się produkcją stosunkowo łagodną, to właśnie oni przetarli szlaki. Dowiedli, że publiczność jest gotowa na seriale animowane, które pod płaszczykiem rodzinnej komedii przemycają ostre jak brzytwa komentarze społeczne. Ich długowieczność (to najdłużej emitowany serial w historii amerykańskiej telewizji) i globalny sukces otworzyły drzwi i dały odwagę stacjom telewizyjnym do inwestowania w kolejne, znacznie odważniejsze projekty. Bez Homera, Marge, Barta, Lisy i Maggie krajobraz animacji dla dorosłych wyglądałby dziś zupełnie inaczej. Nowy sezon serialu lub film pełnometrażowy to zawsze jedna najbardziej wyczekiwanych premier filmowych i serialowych
Gdy w 1997 roku Trey Parker i Matt Stone przedstawili światu czwórkę wulgarnych czwartoklasistów z małego miasteczka w Kolorado, nikt nie spodziewał się, że właśnie rodzi się popkulturowy fenomen. South Park zrewolucjonizował telewizję, udowadniając, że seriale animowane mogą być bardziej aktualne i bezkompromisowe niż programy informacyjne. Siłą produkcji jest jej unikalny model produkcyjny – odcinki powstają w zaledwie sześć dni, co pozwala twórcom na bieżąco komentować wydarzenia polityczne, społeczne i kulturowe.
Tym, co wyróżnia South Park, jest absolutny brak świętości. Serial z równą bezwzględnością wyśmiewa polityków z lewej i prawej strony, celebrytów, religie, korporacje i społeczne hipokryzje. Prosta, wręcz prymitywna animacja wycinankowa stała się znakiem rozpoznawczym i paradoksalnie – siłą serialu, podkreślając, że to treść i dialogi są tu najważniejsze. Przez ponad ćwierć wieku South Park nie stracił na ostrości, stając się fundamentem dla wszystkich późniejszych animacji dla dorosłych, które odważyły się przekraczać granice dobrego smaku w imię celnej satyry. To serial, który nauczył widzów, że śmiech może być najpotężniejszą bronią w walce z absurdem codzienności.
Jeśli South Park był rewolucją, to Family Guy (w Polsce znany jako Głowa rodziny), stworzony przez Setha MacFarlane’a, był jej brawurową ewolucją w kierunku absurdalnego humoru. Zadebiutował w 1999 roku i skupia się na losach dysfunkcyjnej rodziny Griffinów. Na pierwszy rzut oka może przypominać klasyczny sitcom, jednak szybko okazuje się, że to tylko pretekst do serwowania gagów opartych na popkulturze, absurdalnych retrospekcjach i łamaniu czwartej ściany.
Humor MacFarlane’a jest inny niż ten znany z South Park. Mniej skupia się na bezpośredniej krytyce społecznej. Gagi często są niepowiązane z fabułą, a ich celem jest wyłącznie wywołanie śmiechu przez zaskoczenie i absurd. Postacie, takie jak cyniczny pies Brian, diabolicznie inteligentne niemowlę Stewie czy niezbyt rozgarnięty ojciec Peter, stały się ikonami. Sukces Family Guy otworzył MacFarlane’owi drogę do stworzenia całego uniwersum seriali, takich jak American Dad! czy The Cleveland Show, ugruntowując jego pozycję jako jednego z królów współczesnej animacji dla dorosłych
W 2014 roku na platformie Netflix pojawił się serial, który na nowo zdefiniował pojęcie animacji dla dorosłych. BoJack Horseman to produkcja, która pod płaszczykiem komedii o gadających zwierzętach ukrywa głęboką opowieść o depresji, uzależnieniach, samotności i poszukiwaniu sensu w życiu.
Głównym bohaterem jest antropomorficzny koń, BoJack, była gwiazda popularnego w latach 90. sitcomu, który lata świetności ma już dawno za sobą. Próbuje on odnaleźć się w pełnym blichtru i pustki świecie Hollywoo(d), zmagając się z demonami przeszłości i autodestrukcyjnymi skłonnościami. Serial w mistrzowski sposób balansuje na granicy absurdalnego humoru (np. gagi wizualne związane ze zwierzęcą naturą postaci) a egzystencjalnym dramatem.
W przeciwieństwie do wielu innych produkcji, w BoJacku działania bohaterów mają realne, często bolesne konsekwencje, a fabuła rozwija się w sposób ciągły. To serial, który boli, bawi i zmusza do refleksji, udowadniając, że animacja jest doskonałym narzędziem do eksploracji najmroczniejszych zakamarków ludzkiej (i końskiej) psychiki.
Krajobraz seriali animowanych dla dorosłych jest dziś niezwykle bogaty i różnorodny. Warto zwrócić uwagę na kilka innych kluczowych tytułów:
Dostępność poszczególnych tytułów zależy od licencji i zmienia się w czasie, jednak większość czołowych produkcji można znaleźć na największych platformach VOD w Polsce. Netflix, Max, Disney+ i Amazon Prime Video to platformy z dużą liczbą animacji dla dorosłych
Najpopularniejsze animacje to The Simpsons, South Park, Family Guy, Rick and Morty oraz Bojack Horseman.
Netflix, Max, Disney+ i Amazon Prime Video to platformy z dużą liczbą animacji dla dorosłych.