
Reality show to gatunek programów telewizyjnych, w których uczestnicy – często zwykli ludzie, a czasem celebryci – są obserwowani w różnych sytuacjach, często bez scenariusza.
Programy te mogą mieć formę rywalizacji (np. talent shows, survival), ukazywać codzienne życie uczestników lub skupiać się na ich reakcjach w nietypowych warunkach. Pierwsze reality show pojawiły się w latach 70. XX wieku, ale gatunek zyskał popularność w latach 90. i 2000., kiedy programy takie jak Big Brother czy Survivor stały się międzynarodowymi hitami.
Badacze kultury popularnej uznają, że pierwszym reality show był amerykański program An American Family (Amerykańska rodzina), stworzony w 1971 roku przez filmowca Craiga Gilberta. Był to pionierski projekt, w ramach którego ekipa filmowa przez kilka miesięcy (od maja 1971 do stycznia 1972 roku) rejestrowała codzienne życie małżeństwa Pat i Billa Loudów oraz ich pięciorga dzieci. Rodzina ta początkowo uchodziła za przykład spełnienia amerykańskiego snu – dobrze sytuowani, szczęśliwi, z idealnym życiem rodzinnym. Luoudowie mieszali w Santa Barbara w Kalifornii.
Program, który składał się z 12 odcinków i został wyemitowany w 1973 roku przez telewizję publiczną, wywołał jednak wiele kontrowersji. Krytycy zarzucali mu, że przedstawione sceny były aranżowane, co twórcy stanowczo odrzucali, twierdząc, że uchwycono jedynie autentyczne momenty z życia rodziny.
Reality show wzbudzają silne emocje, ponieważ bazują na autentycznych (lub sprawiających takie wrażenie) reakcjach i przeżyciach uczestników. Widzowie często angażują się emocjonalnie, utożsamiając się z bohaterami i oceniają ich zachowania. Programy te oferują mieszankę dramatu, rywalizacji, intryg i relacji międzyludzkich, które przyciągają uwagę i budzą kontrowersje. Dodatkowo możliwość podglądania codziennego życia innych osób – zwłaszcza w sytuacjach ekstremalnych, rywalizacyjnych lub intymnych – sprawia, że widzowie odczuwają ciekawość i ekscytację. Oto pięć programów, które zdobyły ogromną popularność w Polsce:
Reality show o tematyce randkowej, w którym uczestnicy muszą łączyć się w pary, aby pozostać w programie. Emitowany od 2020 roku. Program stał się bardzo popularny i dziś możemy śledzić już 10. edycje! Uczestnicy mieszkają w egzotycznym miejscu, gdzie codziennie budują relacje i rywalizują o przetrwanie w programie. Każdy uczestnik musi znaleźć partnera, ponieważ tylko osoby będące w parach mają gwarancję pozostania w hotelu. Regularnie odbywa się „rajskie rozdanie”, podczas którego single są eliminowani, jeśli nie znajdą dla siebie partnera. Para, która dotrze do finału, ma szansę na wygraną pieniędzy! Ostateczną decyzję podejmuje jedno z nich. Jeśli zdecyduje się na pieniądze, może zabrać całą nagrodę dla siebie. Jeśli oboje wybiorą miłość to para dzieli się wygraną.
Polska wersja popularnego formatu Jersey Shore. Emitowany od 2013 roku. Program pokazuje życie grupy młodych ludzi, którzy spędzają czas na imprezach, randkach, konfliktach i romansach. Uczestnicy mieszkają razem w jednej willi, gdzie kamery śledzą ich codzienne życie – zarówno w dzień, jak i podczas nocnych wyjść do klubów.
Program randkowy, w którym uczestnicy szukają miłości i mieszkają w luksusowej willi. Emitowany od 2019 roku. Program szybko stał się hitem i doczekał się kilku sezonów. Choć wielu widzów śledzi losy uczestników z zainteresowaniem, Love Island bywa także krytykowany za powierzchowne podejście do miłości oraz nadmierne dramatyzowanie sytuacji.
Grupa uczestników zostaje zamknięta w specjalnie przygotowanym domu, w którym nie mają dostępu do świata zewnętrznego – brak telewizji, internetu, telefonów czy kontaktu z bliskimi. Ich codzienne życie jest nieustannie monitorowane przez kamery 24/7.
Program emitowany od 2014 roku, w którym rolnicy szukają partnerki lub partnera na życie. Jest jednym z najchętniej oglądanych reality show w Polsce. W każdym sezonie bierze udział kilku rolników – mężczyzn i kobiet – którzy prowadzą gospodarstwa rolne i szukają partnera lub partnerki do wspólnego życia. Uczestnicy programu, przedstawiając swoją sytuację życiową, swoje pasje oraz oczekiwania wobec przyszłego partnera, zapraszają osoby, które chcą się z nimi zapoznać. Kandydaci do programu wysyłają swoje zgłoszenia, a potem wybrane osoby zostają zaproszone na spotkania, które mają na celu zbudowanie relacji.
“Żona dla Polaka” to polskie randkowe reality show produkowane dla Telewizji Polskiej (TVP), którego odcinki są dostępne w serwisie TVP VOD. Program przedstawia losy polskiego pochodzenia kawalerów mieszkających za granicą (w 1. sezonie – Chicago, USA, w 2. sezonie – Toronto, Kanada), którzy pragną znaleźć żonę wśród Polek.
Nad Wisłą programy tego typu pojawiły się na początku XXI wieku. To już dość odległa historia. Wielu widzów zapewne zapomniało już o występujących w nich osobach, jednak kilkanaście lat temu byli traktowani niczym gwiazdy estrady czy filmu.
Pierwsza polska edycja programu z 2001 roku okazała się ogromnym sukcesem. Pierwszym zwycięzcą był Janusz Dzięcioł, a uczestniczy tacy jak Gulczas, Klaudiusz czy Manuela Michalak grali w filmach, reklamach i stali się częścią popkultury. Program miał kilka edycji, w tym także wersje z udziałem celebrytów (Big Brother VIP).
Po latach przerwy Big Brother powrócił w 2019 roku na antenę TVN7, jednak nie zdobył już tak wielkiej popularności jak w początkowych latach.
Program „Bar” lokalna, polska wersja szwedzkiego programu telewizyjnego reality show. Premiera miała miejsce w 2002 roku na antenie Polsatu. Program polegał na pracy w jednym z wrocławskich lokali, a celem uczestników było osiągnięcie jak największego dziennego utargu. O pozostaniu w programie decydowały zarówno osoby biorące udział w zmaganiach (głosowanie plus-minus), jak i publiczność, która mogła głosować, dzwoniąc pod specjalny numer lub wysyłając wiadomości SMS.
Big Brother – Pierwsza polska edycja programu z 2001 roku okazała się ogromnym sukcesem.
Obecnie dużą oglądalność mają takie programy jak Hotel Paradise, Rolnik szuka żony oraz The Traitors – Zdrajcy.