
Seria gier Mafia pokazała, że nie trzeba być z Hollywood, by opowiadać o mafii z klasą. A wszystko zaczęło się w Brnie – od gry komputerowej, nie filmu.
Niepozorna produkcja z Czech z czasem przekształciła się w jedną z najbardziej cenionych opowieści o mafii w świecie gier wideo. Debiutancka odsłona natychmiast zdobyła serca graczy – nie efekciarskimi pościgami czy ilością wybuchów, ale filmową narracją, świetnie napisanymi postaciami i dbałością o realia historyczne. Dziś już mało kto pamięta, że za sukcesem stało niewielkie studio z Brna. Każda kolejna część rozwijała tematykę gangsterskiego półświatka – od klasycznych klimatów lat 30. po brutalne porachunki w Nowym Orleanie lat 60. I chociaż każda odsłona to nowa historia, jedno się nie zmienia: mafijne życie zawsze ma swoją cenę.
To nie są zwykłe gry akcji. Każda z kolejnych części przedstawia historię ludzi uwikłanych w świat zorganizowanej przestępczości. Bohaterowie próbują się odnaleźć w systemie, który nagradza lojalność i brutalność, a zdradę karze kulą w głowę. “Mafia” opowiada o Tommy’m Angelo – kierowcy taksówki, który przez przypadek trafia do rodziny przestępczej. W “Mafia II” śledzimy losy Vita Scaletty, weterana wojennego wciąganego przez dawne strony do życia na krawędzi prawa. Trzecia część gry to już bardziej osobista zemsta – Lincoln Clay walczy o sprawiedliwość w rasowo podzielonym Nowym Orleanie lat 60.
Każda część rozgrywa się z perspektywy trzeciej osoby, a rozgrywka łączy eksplorację z intensywnymi misjami i narracją inspirowaną klasycznym kinem gangsterskim. Choć każda gra różni się czasem akcji i bohaterem to wszystkie podkreślają jak wpływ lojalności, strachu i zemsty kształtują ludzkie wybory.
Za stworzenie pierwszej odsłony odpowiada czeskie studio Illusion Softworks. To oni w 2002 roku zaprezentowali graczom “Mafię”, która zdobyła uznanie krytyków za filmową metodę prowadzenia fabuły, autentyczny realizm i zachwycającą grafikę. Z czasem studio przekształciło się w 2K Czech, które przygotowało “Mafia II” – tytuł, który z miejsca stał się klasykiem.
Późniejsze losy marki powierzono amerykańskiemu oddziałowi Hangar 13. To właśnie ta ekipa odpowiada za “Mafia III”, remake “Definitive Edition”, a także zapowiedzianą nową część – “Mafia: The Old Country”. Przez lata tytuł trafiał pod skrzydła różnych studiów i znajdował się w rękach firm należących do grona największych wydawców gier. Mimo że zespoły deweloperskie się zmieniały, duch serii pozostał ten sam – skupiony na emocjonalnej historii i mocnej tożsamości bohaterów.
Początki serii sięgają końcówki wakacji 2002 roku, kiedy to 29 sierpnia światło dzienne ujrzała “Mafia: The City of Lost Heaven”. Wersja na komputery osobiste błyskawicznie zdobyła popularność. Po dwóch latach, w 2004 roku, trafiła także na konsole PlayStation 2 i Xbox. Klimatyczne Lost Heaven, przypominające amerykańskie metropolie lat 30., okazało się idealnym tłem dla gangsterskiej opowieści.
To właśnie tam gracze po raz pierwszy zetknęli się z zasadami mafijnego kodeksu – rodzina wymaga poświęceń, a jedynym gwarantem lojalności jest broń palna. Do dziś pierwsza część uznawana jest za jedną z najlepiej napisanych historii w grach wideo. Produkcja wyróżniała się również tym, że nie bała się wolniejszego tempa akcji i rezygnowała z typowych dla tamtego czasu uproszczeń rozgrywki.
Na przestrzeni lat ukazały się trzy główne tytuły, jeden pełnoprawny remake oraz nowa odsłona w drodze. Każda z gier to osobna opowieść, z nowymi bohaterami i realiami – od czasów prohibicji, przez lata powojenne, aż po okres buntu społecznego i przemian lat 60. Kolejne części powstawały w odstępach kilku lat, co pozwalało twórcom dopracować detale i dostosować je do aktualnych możliwości technologicznych. Edycja ostateczna pierwszej części udowodniła, że nawet po latach można powrócić do klasyki i zrobić to z klasą. Każda część trafiała na rynek w innym momencie, ale niemal zawsze była wymieniana wśród największych premier gier danego roku. Poniżej pełna lista:
Nowy rozdział, nad którym pracuje Hangar 13, przeniesie nas na Sycylię z początku XX wieku. “The Old Country” ma być prequelem całej sagi, ukazującym narodziny mafijnych struktur, zanim trafiły do Stanów Zjednoczonych. Trzeba więc zapomnieć o błyszczących kadillacach i neonach – tutaj rozgrywka toczy się po zakurzonych drogach, wśród kopalń siarki i kamiennych podwórek.
Gra powstaje na nowym silniku i według zapowiedzi twórców będzie bardziej skupiona na historii niż eksploracji świata. To powrót do liniowej fabuły, która ma prowadzić gracza niczym dobry film – bez rozpraszania, ale z emocjami i klimatem. W przeciwieństwie do ostatnich trendów rynkowych, twórcy nie celują w otwarty świat pełen aktywności pobocznych, tylko skupiają się na fabularnym rdzeniu gry. W tej opowieści to lupara – krótka strzelba popularna na Sycylii – okaże się podstawowym narzędziem, a mafiosi będą patrolować okolice nie po to, by podbijać mapę, lecz by przetrwać. Gra nie została zapowiedziana na Nintendo Switch 2, co sugeruje, że twórcy stawiają wyłącznie na sprzęt nowej generacji o większej mocy obliczeniowej.
Tym razem w centrum wydarzeń znajdzie się Enzo Favara – młody chłopak wychowany w biedzie, który zostanie wciągnięty do przestępczego półświatka przez wpływową rodzinę Torrisi. Historia Enzo rozegra się w świecie surowych zasad i rodzinnych lojalności, gdzie każde potknięcie może skończyć się śmiercią.
To opowieść o dojrzewaniu, przetrwaniu i trudnych wyborach, których nie da się cofnąć. W grze mafia dawne strony nie są tylko tłem – są częścią tożsamości bohatera. Krwawe wendetty ciągnęły się przez pokolenia, a każde pokolenie płaciło własną cenę.
Oficjalna data premiery została już potwierdzona. “Mafia: The Old Country” zadebiutuje 8 sierpnia 2025 roku i trafi na PC, PlayStation 5 oraz Xbox Series X/S. Zapowiedź pokazano podczas Summer Game Fest, a pierwszy zwiastun wywołał spore poruszenie. Klimat, historia i styl – wszystko wskazuje na to, że czeka nas powrót w wielkim stylu. Nowa odsłona trafi do graczy w czasie, gdy cała branża szykuje się na premierę “GTA VI“, co tylko podnosi poprzeczkę dla każdej gry z gangsterskim klimatem.
Seria Mafia składa się z trzech głównych części, jednego remake’u i zapowiedzianej czwartej odsłony.
Premiera “The Old Country” zaplanowana jest na 8 sierpnia 2025 roku.