
Dobrowolne szkolenie wojskowe jest kluczowym elementem polskiej strategii budowania obronności państwa oraz odpowiedzią na zmieniającą się sytuację geopolityczną w Europie Wschodniej. Program ten, wprowadzony jako część szerszej reformy systemu obronnego, ma na celu stworzenie szerokiej bazy wyszkolonych rezerwistów, którzy w przypadku zagrożenia mogliby wspomóc zawodowe siły zbrojne.
Szkolenia stanowią pierwszy krok w budowaniu świadomości obronnej społeczeństwa i są częścią planowanego przez rząd modelu przygotowania obywateli, który czerpie inspiracje z rozwiązań państw o wysokim poziomie kultury obronnej, takich jak Szwajcaria czy kraje skandynawskie. Ochotnicy po zakończonym szkoleniu mogą kontynuować rozwój kariery wojskowej lub zasilić rezerwę, stanowiąc istotny element systemu bezpieczeństwa narodowego.
Szkolenie wojskowe to proces przygotowania osób do służby w siłach zbrojnych, obejmujący rozwój sprawności fizycznej, umiejętności taktycznych i obsługi broni. Uczestnikami mogą być obywatele spełniający kryteria wieku (zwykle 18-35 lat), stanu zdrowia oraz predyspozycji psychicznych, którzy przechodzą przez intensywny program kształtujący dyscyplinę, wartości wojskowe i umiejętność pracy zespołowej. Szkolenie charakteryzuje się hierarchią dowodzenia, stopniowaniem trudności i ciągłą oceną postępów, przygotowując rekrutów do działania w różnych, często stresujących warunkach. Jego celem jest stworzenie profesjonalnych żołnierzy zdolnych do obrony kraju i realizacji zadań wyznaczonych przez zwierzchników sił zbrojnych w sytuacjach kryzysowych i bojowych.
Obowiązkowa służba wojskowa w Polsce została zniesiona w 2010 roku, po decyzji podjętej przez Ministra Obrony Narodowej Bogdana Klicha w sierpniu 2008 roku. W skutek nowelizacji ustawy przez Sejm w 2009 roku (weszła w życie 11 lutego 2009). Zwolnienie z zasadniczej służby wojskowej ostatnich poborowych nastąpiło w sierpniu 2009 roku, a głównym powodem likwidacji poboru było przyśpieszenie profesjonalizacji wojska wynikające ze zmiany środowiska bezpieczeństwa.
W 2025 roku, choć zapowiedziano “powszechne szkolenia wojskowe dla każdego dorosłego mężczyzny”, rząd wyraźnie podkreśla, że nie jest to powrót do obowiązkowej służby – wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz zapewnił, że inicjatywa ta jest jedynie możliwością, a nie przymusem. Obecnie system opiera się na dobrowolnych szkoleniach wojskowych, a rząd pracuje nad zwiększeniem ich atrakcyjności i powszechności, zamiast powrotu do obligatoryjnego poboru.
Podstawowe szkolenie wojskowe w Polsce trwa standardowo 27 dni (czasem określane jako “do 28 dni”), przy czym dla absolwentów szkół realizujących programy przysposobienia obronnego istnieje skrócona 12-dniowa wersja. Zajęcia odbywają się od poniedziałku do soboty, maksymalnie 10 godzin dziennie. Całe szkolenie kończy się złożeniem przysięgi wojskowej i wydaniem książeczki wojskowej. Uczestnicy muszą mieć ukończone 18 lat, posiadać polskie obywatelstwo oraz odpowiednią zdolność fizyczną i psychiczną do służby.
Podczas szkolenia rekruci poznają zasady musztry, regulaminy wojskowe oraz podstawy posługiwania się bronią, co stanowi pierwszy etap dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, która w całości może trwać do 12 miesięcy.
Szkolenie wojskowe w Polsce jest nie tylko bezpłatne dla uczestników, ale dodatkowo wiąże się z otrzymaniem wynagrodzenia. Ochotnicy biorący udział w podstawowym szkoleniu wojskowym, które trwa 27 dni, otrzymują rekompensatę finansową w wysokości 6 000 złotych. Ta kwota stanowi zachętę dla osób rozważających dobrowolny udział w szkoleniu wojskowym i jest wypłacana przez Ministerstwo Obrony Narodowej.
Premier Donald Tusk w swoich wypowiedziach wielokrotnie podkreślał, że “każda osoba, która bierze udział w miesięcznym szkoleniu, otrzymuje 6 tys. zł”. Rząd traktuje to wynagrodzenie jako jeden z elementów zachęcających obywateli do udziału w dobrowolnych szkoleniach wojskowych, przeprowadzanych na coraz większą skalę.
Oprócz bezpośredniej korzyści finansowej, uczestnicy szkoleń zyskują również możliwość zdobycia nowych umiejętności i kompetencji przydatnych również w życiu cywilnym. W ramach planu zwiększenia możliwości obronnych państwa, rząd zamierza do 2027 roku stworzyć warunki pozwalające na przeszkolenie nawet 100 tysięcy ochotników rocznie.
Szkolenie wojskowe w Polsce rozróżnia kilka rodzajów kursów o różnym czasie trwania. Podstawowe szkolenie trwa 27 dni (czasem określane jako “do 28 dni”), a dla absolwentów szkół realizujących programy przysposobienia obronnego dostępna jest skrócona 12-dniowa wersja. Szkolenie specjalistyczne, będące drugim etapem dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej, może trwać do 11 miesięcy. Łącznie daje to maksymalnie 12 miesięcy służby.
Dla żołnierzy rezerwy organizowane są również ćwiczenia wojskowe w czterech wariantach czasowych: jednodniowe, krótkotrwałe (do 30 dni), długotrwałe (do 90 dni) oraz rotacyjne. Zajęcia podczas szkolenia podstawowego odbywają się od poniedziałku do soboty, maksymalnie 10 godzin dziennie, a cały proces kończy się złożeniem przysięgi wojskowej i otrzymaniem książeczki wojskowej.
Dobrowolna zasadnicza służba wojskowa jest możliwa do odbycia dla osób, które ukończyły 18 lat i posiadają polskie obywatelstwo. Konieczna jest również odpowiednia sprawność fizyczna i psychiczna. Kandydaci muszą także posiadać nieposzlakowaną opinię oraz nie mogą być karani. Wszystkie te aspekty są weryfikowane na poszczególnych etapach.
Rekrutację do szkolenia wojskowego można rozpocząć na kilka sposobów. Wojsko Polskie stworzyło przyjazny system rekrutacji, dzięki któremu można łatwo zgłosić chęć przystąpienia do dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. Poniżej przedstawiamy krok po kroku, jak wygląda ten proces:
Zawodowa służba wojskowa stała się główną formą służby w polskiej armii od 2010 roku, kiedy to ostatecznie zniesiono obowiązkowy pobór do wojska. Według danych z połowy 2025 r. zawodowców jest ponad 150 tysięcy, a wliczając inne formy służby, ogółem w wojsku służy ponad 210 tys. osób.
Ministerstwo Obrony Narodowej realizuje ambitne plany rozbudowy sił zbrojnych, zakładając docelowo liczbę 250 tysięcy żołnierzy zawodowych oraz 50 tysięcy żołnierzy Wojsk Obrony Terytorialnej. Wzrost liczebności polskich sił zbrojnych wyraźnie przyśpieszył po 24 lutego 2022 roku, co jest odpowiedzią na zmieniającą się sytuację bezpieczeństwa w regionie.
Trwa ono łącznie 27 dni.
Wedle danych z 2024 roku liczy 187127 żołnierzy oraz 9373