Oscary: co to za nagroda i jakie ma znaczenie w filmowym świecie?

Oscary to najważniejsza nagroda filmowa na świecie. Co to za nagroda? Kto w historii otrzymywał ją najczęściej i w jakich kategoriach?

Oscary. Najbardziej prestiżowa nagroda filmowa

Co roku fani kina na całym świecie nie mogą się doczekać rozdania Nagród Akademii Filmowej, potocznie nazywanych Oscarami. To wyróżnienie zyskało miano najważniejszego w przemyśle filmowym i można zaryzykować tezę, że wszyscy ludzie związani z tą branżą marzą o tym, by choć raz wznieść złotą statuetkę. W tym artykule pojawią się wszystkie najważniejsze informacje dotyczące historii Oscarów i tego, jak ta nagroda zyskała na prestiżu na przestrzeni dziejów.

Kiedy rozdano Oscary po raz pierwszy?

Oscary pojawiły się w branży filmowej niemal 100 lat temu. Pierwsza gala wręczenia tych nagród miała miejsce 16 maja 1929 roku. Za ciekawostkę można uznać fakt, że początkowo to wydarzenie nie przykuwało zbytniej uwagi mediów. Prowadzący aktor Douglas Fairbanks ogłosił nazwiska 12 laureatów, cała ceremonia trwała zaledwie 15 minut, ale mimo to kilku dziennikarzy opuściło salę jeszcze wcześniej. Przez lata amerykańskie media wypromowały jednak Oscary do tego stopnia, że dzisiaj trudno jest sobie wyobrazić świat filmu bez tych nagród.

Nagroda Akademii Filmowej. Kto ją przyznaje?

Oscary to potoczna nazwa dla Nagród Akademii Filmowej (ang. Academy Awards). Pełna nazwa organizacji zawodowej przyznającej te wyróżnienia to Amerykańska Akademia Sztuki i Wiedzy Filmowej. Została ona założona w 1927 roku w Los Angeles i do dzisiaj jej siedziba znajduje się w tym mieście. Należą do niej wyłącznie ludzie związani z branżą filmową, a więc aktorzy, reżyserzy, producenci, scenarzyści i technicy. Co roku to właśnie oni decydują o tym, kto otrzyma Oscary we wszystkich kategoriach.

Gdzie odbywa się ceremonia rozdania Oscarów?

Gala wręczenia Oscarów od 2002 roku odbywa się w Dolby Theatre w Los Angeles. Wcześniej nagrody były rozdawane w różnych innych miejscach, najczęściej także położonych w stolicy światowego kina. Pierwsza ceremonia odbyła się w The Hollywood Roosevelt Hotel, a następnie gwiazdy filmu odbierały nagrody m.in. w Pantaes Theatre, Santa Monica Civic Auditorium, Dorothy Chandler Pavilion, czy też Shrine Auditorium. 

Warto zaznaczyć, że w latach 1953-1957 równolegle do gali w Los Angeles odbywała się ceremonia w Nowym Jorku w budynkach stacji telewizyjnej NBC, jednak po tym krótkim czasie zdecydowano się powrócić do organizacji jednej gali w Kalifornii. 

Oscary. Kto był nagradzany w XXI wieku?

W najnowszej historii Oscarów na scenie Dolby Theatre za każdym razem wyróżnienie odbierali wybitni aktorzy, aktorki, reżyserzy, reżyserki i inni wyjątkowi twórcy związani z branżą filmową. Często nagradzane były role i dzieła, które na długo zapadały w naszej pamięci i do których do dzisiaj wracamy z wielkim sentymentem. Poniżej przypominamy laureatów Oscarów w najważniejszych kategoriach.  

Najlepszy film

Filmy nagradzane Oscarami często są realizacją wyjątkowego scenariusza opartego na prawdziwych wydarzeniach lub na kreatywności ludzi zaangażowanych w realizację dzieła. W XXI wieku nagradzane były zarówno filmy, które poruszały najtrudniejsze problemy społeczne i zmuszały do poważnych refleksji, jak i te, przy których widz mógł się świetnie bawić m.in. ze względu na realizację i efekty specjalne. 

Na uwagę zasługuje kilka rekordów, m.in. ten ustanowiony przez film “Władca Pierścieni: Powrót Króla”, który w 2003 roku zgarnął Oscary we wszystkich 11 kategoriach, w których był nominowany. Dzieło Petera Jacksona dołączyło tym samym do “Ben Hura” i “Titanica”, które również zgarnęły po 11 statuetek.

W bieżącym stuleciu byliśmy też świadkami wydarzenia bez precedensu – w 2011 roku francuski “Artysta” został pierwszym filmem wyprodukowanym poza USA lub Wielką Brytanią, który zgarnął główną nagrodę dla najlepszego filmu.

Najlepsza aktorka pierwszoplanowa

Prawdopodobnie każda aktorka w Hollywood marzy o tym, by choć raz sięgnąć po Oscara. Prestiż jest jeszcze większy, jeśli jest to nagroda za rolę pierwszoplanową. W całej historii rekordzistką w tej kategorii jest Katharine Hepburn, która odbierała główną statuetkę aż 4 razy. 

Trudno też przejść obojętnie obok Meryl Streep, która była nominowana do Oscara aż 21 razy. Żyjąca legenda amerykańskiego kina zdobyła trzy Oscary (2 za rolę pierwszoplanową i 1 za drugoplanową). Na uwagę zasługują też osiągnięcia Frances McDormand i Emmy Stone, które w przeciągu ostatnich lat zgarnęły najbardziej prestiżową nagrodę w Hollywood po 2 razy. Oto wszystkie aktorki nagrodzone za rolę pierwszoplanową w XXI wieku:

Najlepszy aktor pierwszoplanowy

Oscary często lądowały też w rękach największych aktorów Hollywood. Niekwestionowanym rekordzistą wszech czasów jest Brytyjczyk Daniel Day-Lewis, który jako jedyny w historii otrzymał aż 3 Oscary dla najlepszego aktora pierwszoplanowego – udało mu się tego dokonać za role w filmach “Moja lewa stopa”, “Aż poleje się krew” i “Lincoln”. 

Przez długi czas sporo mówiło się też o tym, że na to wyróżnienie na przestrzeni lat za wiele świetnych kreacji zasłużył Leonardo DiCaprio. Ostatecznie ten aktor doczekał się Oscara w 2015 roku za rolę w filmie “Zjawa”. Z Oscarów wręczonych w XXI wieku warto wspomnieć też ten dla Adriena Brody’ego w 2002 roku. Amerykanin zagrał Władysława Szpilmana w filmie “Pianista” Romana Polańskiego i stał się tym samym najmłodszym laureatem Nagrody Akademii Filmowej dla aktora pierwszoplanowego – w dniu odbioru statuetki miał ukończone 29 lat.

Najlepszy reżyser

O nagrodę walczą także najlepsi reżyserzy i reżyserki. W tym przypadku nie ma podziału na kategorię ze względu na płeć. Długo dominowali w niej mężczyźni, jednak w 2009 roku po raz pierwszy w historii w tej kategorii została nagrodzona kobieta. Była to Kathryn Bigelow, która wyreżyserowała film “The Hurt Locker. W pułapce wojny”. 

W całej historii rekordzistą jest John Ford, który zdobył aż cztery Oscary dla najlepszego reżysera. Miało to miejsce dość dawno temu, bo w latach 1935, 1940, 1941 i 1952. Długo na swojego pierwszego Oscara czekał legendarny reżyser Martin Scorsese. W końcu udało mu się go zdobyć w 2006 roku za film “Infiltracja”. Polscy kinomani z pewnością wiedzą, że wśród laureatów jest Roman Polański, który został nagrodzony za reżyserię “Pianisty” (2002).

Laureaci Oscarów w 2026

Ostatnia edycja Oscarów przyniosła wiele emocji. Dla Polaków najprzyjemniejszy był Oscar dla Maćka Szczerbowskiego za film animowany krótkometrażowy “Dziewczynka, która płakała perłami”. Na gali triumfowała przede wszystkim “Jedna bitwa po drugiej”, “Grzesznicy” i “Hamnet”. WIzualnie doceniono Frankensteina. Za przegranego można uznać “Wartość sentymentalną”. Miała szanse na wiele nagród, jednak ostatecznie triumfowała tylko za najlepszy film międzynarodowy