Podatek od darowizny: stawki, kwoty wolne i grupy podatkowe

Dodaj Typelka jako preferowane źródło w Google Nasze artykuły będą częściej pojawiać się w Twoich wynikach →

Otrzymanie darowizny od rodziny lub znajomych nie zawsze oznacza konieczność zapłaty podatku. Znaczenie mają nie tylko wartość przekazanego majątku, ale też stopień pokrewieństwa i dopełnienie formalności. Poznaj różne grupy podatkowe i sprawdź, kiedy możesz skorzystać ze zwolnienia, jakie kwoty wolne obowiązują w 2026 roku i jak obliczyć należną daninę.

---

Czym jest podatek od spadków i darowizn?

Podatek od spadków i darowizn to danina pobierana od osób fizycznych, które otrzymują majątek bez ponoszenia kosztów jego uzyskania, np. w drodze darowizny lub dziedziczenia. Podstawą prawną tego podatku jest Ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn wraz z późniejszymi zmianami. Wpływy z podatku od spadków i darowizn stanowią dochód gminy, a wysokość samego podatku zależy przede wszystkim od stopnia pokrewieństwa obdarowanego w przypadku darowizny oraz spadkobiercy w przypadku spadku. 

Warto pamiętać, że podatek od darowizny działa na innych zasadach niż podatek dochodowy od osób fizycznych. W przypadku PIT znaczenie ma m.in. wysokość dochodów, a po przekroczeniu określonego limitu może mieć zastosowanie drugi próg podatkowy. Wysokość wynagrodzenia, również w odniesieniu do tego, jak kształtuje się średnie wynagrodzenie w Polsce, nie wpływa jednak bezpośrednio na stawkę podatku od darowizny. W tym przypadku kluczowe są grupa podatkowa, wartość otrzymanego majątku i obowiązujące kwoty wolne.

Grupy podatkowe i kwoty wolne od podatku

Wysokość podatku od darowizny lub spadku obliczana jest na podstawie stopnia pokrewieństwa obu stron oraz wartości majątku, jaki osoba obdarowana otrzymuje od darczyńcy w ciągu 5 lat. Polskie prawo wyróżnia różne grupy podatkowe i na tej podstawie ustalana jest stawka należnego podatku.

I grupa podatkowa: najbliższa rodzina

W ramach pierwszej grupy podatkowej warto wyróżnić tzw. zerową grupę podatkową, czyli krąg osób najbliższych. Należą do niej: małżonek, zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki), wstępni (rodzice, dziadkowie, pradziadkowie), rodzeństwo, ojczym, macocha i pasierb. W ich przypadku darowizna lub spadek są całkowicie zwolnione z opodatkowania bez względu na ich wysokość, jednak należy przy tym spełnić określone warunki, w tym:

1. Zgłosić darowiznę do urzędu skarbowego w ciągu 6 miesięcy od dnia jej otrzymania, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od podatku dla I grupy, czyli 36 120 zł. Zgłoszenie składa się na formularzu SD-Z2.
2. Udokumentować otrzymanie środków, np. zachować dowód wpłaty na rachunek bankowy, potwierdzenie przekazu pocztowego lub pisemne potwierdzenie wręczenia darowizny. Przekazanie darowizny w gotówce może pozbawić obdarowanego prawa do zwolnienia.

Poza tzw. grupą zerową w I grupie podatkowej znajdują się teściowie, zięć i synowa. W ich przypadku kwota wolna od podatku od spadku i darowizn wynosi do 36 120 zł w ciągu pięciu lat. Wówczas nie trzeba jej nigdzie zgłaszać. Po przekroczeniu tej kwoty od nadwyżki odprowadza się podatek i wymaga to zgłoszenia do urzędu skarbowego.

II i III grupa podatkowa

W przypadku drugiej grupy podatkowej kwota wolna od podatku od spadku i darowizn wynosi 27 090 zł w ciągu pięciu lat.

Dla trzeciej grupy podatkowej kwota wolna od podatku od spadku i darowizn wynosi 5 733 zł w ciągu pięciu lat. Do tej grupy zaliczane są wszystkie osoby, które nie znajdują się w grupach I i II, w tym również osoby w żaden sposób niespokrewnione z obdarowanym.

---

---

Stawki podatku od darowizny

Po przekroczeniu wskazanych kwot wolnych przy określonych grupach podatkowych, występuje obowiązek podatkowy. Spoczywa on na obdarowanym lub spadkobiercy. Jego obowiązkiem jest zgłoszenie otrzymanych środków lub składników majątku o dużej wartości. Następnie podatek odprowadza się zgodnie ze stawką dla danej grupy, przy czym pod uwagę bierze się także nadwyżkę darowizny lub spadku ponad kwotę wolną.

Jak obliczyć podatek od darowizny?

Wysokość podatku od darowizny w 2026 roku oblicza się od nadwyżki wartości majątku ponad kwotę wolną, stosując skalę podatkową zależną od grupy podatkowej. Znajomość obowiązujących stawek ułatwia określenie, Ile wynosi podatek od darowizny? w danym przypadku. 

Kalkulator podatku od darowizny

Przygotowaliśmy dla Ciebie prosty kalkulator podatku od darowizny. Uwzględnij poniższe wskazówki przy obliczaniu należnego podatku.

1. W przypadku I grupy podatkowej podatek oblicza się następująco:

• 3% dla nadwyżki do 11 833 zł,
• 355 zł i 5% dla nadwyżki ponad 11 833 zł do 23 665 zł, 
• 946,60 zł i 7% dla nadwyżki ponad 23 665 zł.

2. W przypadku II grupy podatkowej podatek oblicza się następująco:

• 7% dla nadwyżki do 11 833 zł,
• 828,40 zł i 9% dla nadwyżki ponad 11 833 zł do 23 665 zł, 
• 1893,30 zł i 12% dla nadwyżki ponad 23 665 zł.

3. W przypadku III grupy podatkowej podatek oblicza się następująco:

• 12% dla nadwyżki do 11 833 zł,
• 1420 zł i 16% dla nadwyżki ponad 11 833 zł do 23 665 zł, 
• 3313,20 zł i 20% dla nadwyżki ponad 23 665 zł.

WAŻNE: Pamiętaj o tym, że po spełnieniu określonych warunków darowizny i spadki od osób z tzw. zerowej grupy podatkowej są zwolnione z podatku bez względu na ich wysokość.

Darowizna od rodziców: kiedy bez podatku?

Po spełnieniu określonych wymogów formalnych podatek od darowizny od rodziców nie ma zastosowania. Należą oni bowiem do kręgu najbliższej rodziny. Aby dopełnić formalności i skorzystać z pełnego zwolnienia z podatku, zadbaj o:

• przekazanie darowizny na rachunek bankowy lub rachunek w SKOK-u albo za pośrednictwem przekazu pocztowego (łatwiej udokumentować takie przekazanie niż wręczenie gotówki),
• poproś rodziców, aby w opisie przelewu lub przekazu wprost wskazali cel, np. „Darowizna dla syna/córki (Imię i Nazwisko)”,
• zgłoś otrzymanie majątku do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na Twoje miejsce zamieszkania w terminie 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny.

Zgłoszenie darowizny na formularzu SD-Z2

Formularz SD-Z2 służy do zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w celu całkowitego zwolnienia z podatku i stosuje się go tylko w przypadku tzw. zerowej grupy podatkowej. Na złożenie formularza masz 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego. Najczęściej dotyczy to dnia podpisania umowy darowizny lub przekazania środków. 

Formularz SD-Z2 można złożyć:

• online – przez e-Urząd Skarbowy na podatki.gov.pl,
• tradycyjnie – wypełniony formularz zanosi się osobiście lub wysyła pocztą do urzędu skarbowego.

W przypadku nabycia podlegającego opodatkowaniu, gdy powstaje taki obowiązek, np. przy przekroczeniu kwoty wolnej w innych grupach podatkowych stosuje się zeznanie podatkowe SD-3.

WAŻNE: W poniższych przypadkach nie ma obowiązku zgłaszania darowizny do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2:

1. Wartość otrzymanych darowizn od tej samej osoby z zerowej grupy podatkowej w ciągu 5 lat nie przekracza kwoty wolnej od podatku od darowizn i spadków dla danej grupy podatkowej.
2. Darowizna od osób z grupy zerowej ma formę aktu notarialnego, np. dotyczy mieszkania, domu lub działki. Wówczas notariusz z załatwia wszystkie formalności.

---